قدمت شهر تاریخی بلقیس اسفراین
یکی از مهمترین پرسش ها در شهر تاریخی اسفراین، گاهنگاری آن بودکه برخی از محققین نظر بر آن داشتند که این شهر در دوره ساسانی ساخته شده و گرو دیگر قدمت آن را به دوره صفویه نسبت می دادند به همین منظور یک گمانه لایه نگاری در این شهر تاریخی صورت گرفت که طی کاوش های پنج دوره مختلف به دست آمده كه عبارتند از، دوره اول که شاید بتوان قدیمی ترین دوره سکونتی در شهر بلقیس به حساب آورد , در پایین ترین عمق ترانشه به دست آمده و بنایی خشتی است به احتمال می توان به دوره انتقالی از دوره ساسانی – اوایل اسلام نسبت داد که نیاز به کاوش های آینده می طلبد .
دوره دوم سکونت، ادامه استقرار و بازسازی سازه خشتی دوره اولیه است که سازه ها و يافته های این بخش را با اطمينان به قرون چهارم و پنجم هـ.ق مي توان نسبت داد.
دوره سوم استقرار در محدوده تپه منار بر اساس داده هاي سفالي و يافته هاي معماري را مي توان به مهم ترين دوره استقراري در شهر بلقيس يعني دوره مغولان و سربداران نسبت داد.
دوره چهارم، در فاصله بین دوره تیموری و صفوی در یک بازه زمانی کوتاه مدت در این محل هیچ گونه بنایی ساخته نشده و محل به صورت مخروبه و بلا استفاده رها شده است.
دوره پنجم که آخرين دوره استقراري در شهر است متعلق به دوره صفوي می باشد كه اقدام به كف سازي هاي متعدد با آجر و گچ نموده و حتي از فضاهاي معماري قبلي نيز استفاده كافي را برده اند.
